Szkoła bez smartfonów to… za mało. Jak naprawdę zadbać o relacje i dobrostan uczniów?

Aż 60% młodych ludzi żyje w chronicznym stresie, 40% wykazuje objawy depresyjne, a 71% deklaruje uzależnienie od telefonu – wynika z alarmujących danych raportu „Diagnoza Młodzieży 2026”, przygotowanego na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Nowy rok szkolny przynosi długo wyczekiwaną zmianę – ograniczenie lub zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach podstawowych. To ważny krok, który ma uwolnić uczniów od ciągłego przebodźcowania, jednak samo odłożenie urządzeń do szafek nie rozwiąże problemu kryzysu relacji i zdrowia psychicznego.

– Zakaz korzystania ze smartfonów może pomóc odbudowywać relacje i stworzyć więcej przestrzeni na bezpośredni kontakt między uczniami. Musimy jednak pamiętać, że dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży zależy od znacznie szerszego systemu wsparcia. Potrzebujemy szkół, które nie tylko uczą, ale także pomagają budować odporność psychiczną, rozwijać kompetencje społeczne i tworzyć środowisko oparte na bezpieczeństwie oraz wzajemnym szacunku – zauważa Piotr Szwędrowski, ekspert ds. zdrowia psychicznego, pomysłodawca programu „Kompas Emocji” i prezes Fundacji Rozwoju Młodego Pokolenia.

Szkoła to coś więcej niż tylko lekcje

Gdy z korytarzy znikają ekrany, pojawia się przestrzeń, którą trzeba mądrze zagospodarować. Uczniowie na nowo stają przed wyzwaniem bezpośredniej komunikacji, radzenia sobie z nudą, napięciem czy konfliktami w grupie. Właśnie w tym momencie kluczowa staje się profilaktyka, która wyprzedza kryzysy, zamiast jedynie gasić pożary.

– Szkoła nie jest tylko miejscem nauki. Szkoła jest – a przynajmniej powinna być – również przestrzenią, w której dzieci uczą się budować relacje, rozpoznawać swoje emocje, radzić sobie ze stresem, mówić o swoich potrzebach, prosić o pomoc i rozumieć siebie oraz innych. A tego dziś naprawdę bardzo potrzebujemy – każdy z nas, nie tylko młodzi. – podkreśla Piotr Szwędrowski.

Odpowiedzią na tę potrzebę jest ogólnopolski program „Kompas Emocji – Zobacz Relacje”, realizowany przez Fundację Rozwoju Młodego Pokolenia i w całości sfinansowany ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach Narodowego Programu Zdrowia.

Wspólny świat dziecka, szkoły i domu

Inicjatywa skierowana jest do uczniów klas 4-6 oraz 7-8 szkół podstawowych. Twórcy projektu opierają się na założeniu, że rzeczywista zmiana wymaga zaangażowania całego ekosystemu wokół młodego człowieka.

– W programie uwzględnieni są także nauczyciele, rodzice i dyrektorzy, bo wszyscy dobrze wiemy, że młody człowiek funkcjonuje w trzech obszarach: dom, szkoła, rówieśnicy. To, co dzieje się z nimi w tych miejscach oraz w kontakcie z dorosłymi, tworzy jeden wspólny świat – wyjaśnia Piotr Szwędrowski.

Dzięki zintegrowanemu podejściu szkoła i dom zaczynają mówić spójnym głosem, tworząc bezpieczne środowisko do rozmów o trudnych emocjach, higienie cyfrowej i wzajemnym szacunku.

Elastyczne narzędzia szyte na miarę potrzeb

Zakwalifikowane placówki otrzymują kompletny, bezpłatny pakiet wsparcia, który nie narzuca sztywnych ram, lecz dostosowuje się do realiów konkretnej klasy. Materiały dydaktyczne to gotowe scenariusze lekcji wychowawczych oraz angażujące karty pracy. E-learning, czyli nielimitowany dostęp do platformy edukacyjnej oraz materiałów multimedialnych razem ze wsparcie kompetencyjne jak certyfikowane szkolenia dla kadry pedagogicznej oraz warsztaty dla uczniów i rodziców. Opieka merytoryczna, w tym stałe doradztwo ekspertów przez cały okres realizacji programu.

– Program nie narzuca „sztywnego szablonu do odhaczenia”. Każda szkoła i każda klasa ma swoją własną specyfikę i unikalne wyzwania. Nauczyciele mogą swobodnie wybierać tematy zajęć, które najlepiej odpowiadają na aktualne potrzeby ich uczniów. Wśród poruszanych zagadnień znajdują się m.in.: radzenie sobie z napięciem, asertywność, reagowanie na agresję rówieśniczą, zapobieganie stygmatyzacji oraz niezwykle ważna dzisiaj higiena cyfrowa – dodaje Piotr Szwędrowski.

Rekrutacja trwa tylko do 16 września

Udział w projekcie jest całkowicie bezpłatny dla szkół podstawowych, a działania realizowane będą od września do grudnia 2026 roku. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc o kwalifikacji decyduje kolejność oraz poprawność zgłoszeń. Ostateczny termin nadsyłania formularzy upływa 16 września.

Formularz rejestracyjny oraz szczegółowe informacje dostępne są na stronie Kompasu Emocji.